اختلال بلع چیست؟ علائم هشدار، ارزیابی و درمان در دبی

علائم هشدار اختلال بلع

• سرفه، خفگی یا صاف‌کردن مکرر گلو هنگام یا بعد از خوردن و آشامیدن
• صدای خیس، قل‌قل‌دار یا تغییر صدا پس از بلع
• باقی‌ماندن غذا در دهان یا احساس گیرکردن در گلو یا قفسه سینه
• طولانی‌شدن جویدن و وعده غذایی
• تنگی نفس هنگام یا بعد از غذا
• کاهش وزن، کم‌آبی، سوءتغذیه یا عفونت‌های مکرر قفسه سینه

چرا ارزیابی ضروری است؟

گاهی غذا یا مایع وارد راه هوایی می‌شود که به آن آسپیراسیون می‌گویند. همیشه سرفه واضح رخ نمی‌دهد؛ بنابراین نبود سرفه لزوماً به معنی بلع ایمن نیست. ارزیابی بالینی شامل بررسی سابقه پزشکی، هوشیاری، تنفس، وضعیت نشستن، حرکات دهان، صدا و در صورت مناسب‌بودن مشاهده بلع مواد انتخاب‌شده است.

برخی بیماران به ارزیابی ابزاری نیاز دارند. در ویدئوفلوروسکوپی بلع از تصویربرداری اشعه ایکس استفاده می‌شود و در FEES یک دوربین باریک از راه بینی وارد می‌شود. انتخاب آزمون مناسب بر عهده تیم درمان است.

توان‌بخشی بلع ممکن است شامل چه مواردی باشد؟

برنامه درمان برای هر بیمار متفاوت است و می‌تواند شامل تمرین، تحریک حسی‌حرکتی، اصلاح وضعیت بدن، کنترل سرعت، راهکارهای بلع ایمن، آموزش مراقب و تغییر قوام غذا یا مایعات باشد. تغییر قوام باید بر اساس ارزیابی همان بیمار انجام شود.

در بیماران دارای NG، PEG یا تراکئوستومی، تغییر تغذیه خوراکی و تصمیم درباره لوله یا کاف باید با تیم پزشکی هماهنگ شود. گفتاردرمانی به توان‌بخشی کمک می‌کند اما به‌تنهایی مجوز خارج‌کردن لوله یا تضمین بازگشت کامل به تغذیه معمول نیست.

چه زمانی کمک فوری لازم است؟

اگر فرد به‌دلیل خفگی نمی‌تواند نفس بکشد، صحبت کند یا به‌طور مؤثر سرفه کند، کبود می‌شود یا ناگهان دچار تنگی نفس شدید می‌شود، با اورژانس تماس بگیرید. عفونت‌های مکرر ریه، تب، کاهش وزن، کم‌آبی یا شروع ناگهانی اختلال بلع—به‌خصوص همراه با علائم احتمالی سکته—نیاز به بررسی سریع پزشکی دارد.

برای جلسه ارزیابی چه اطلاعاتی آماده کنیم؟

• گزارش ترخیص، تصویربرداری‌ها و فهرست داروها
• نوع غذا یا نوشیدنی ایجادکننده سرفه یا تغییر صدا
• سابقه پنومونی، کاهش وزن، تغذیه با لوله یا تغییرات تراکئوستومی
• خودداری از شروع تمرین یا غلیظ‌کردن مایعات بدون توصیه فردی